W niedzielne popołudnie 10 sierpnia 2025 r. odbyło się spotkanie „Z kuchennych pieleszy”. Uczestnicy projektu pn. „Smaki babcinych szuflad – odnaleźć i ugotować” organizowanego przez Instytut Skrzynki poznali ekspertów aktywnych w tym projekcie, dania wpisane na listę produktów tradycyjnych dla woj. wielkopolskiego, które będą przygotowywane na kolejnych warsztatowych spotkaniach i spotkali się przy wspólnym stole, by dzielić się rodzinnymi kuchennymi opowieściami.
W przyniesionych przepiśnikach i zeszytach można było znaleźć różne ciekawostki, np. recepturę na babkę kanapkową, czy biszkopt Stasia – właśnie przypisywanie imion autorów do dań czy wypieków potwierdzili wszyscy obecni. Przepis na keczup przypomniał zebranym o wyjątkowym smaku domowego pomidorowego sosu, który z zebranych z przydomowego ogródka aromatycznych pomidorów, był tak smaczny, że można go było jeść na kromce chleba z masłem. W każdym zeszycie było widać ząb czasu i jak się okazało, nie był to tylko zbiór receptur, ale używany często jak książka kucharska podręcznik do przygotowywania posiłków czy ciast, a tłuste plamki dodają dodatkowego, sentymentalnego uroku.
Jadwiga Anioła – twórczyni ludowa z Rogalinka pochodząca z Poznania podzieliła się historią ponad 100-letniej żeliwnej formy do baby, w której piecze ciasto dla siebie i innych (jej rekord to 200 bab w ciągu miesiąca przed Wielkanocą) według przepisu prababki. Ci ciekawe, receptura jest podana w garściach – okazało się, że dłoń pani Jadwigi i jej córki ma dokładnie ten rozmiar, co prababki, ponieważ tylko im z całej rodziny babka się udaje – zachowana jest proporcja. Przepis jest podawany ustnie z pokolenia na pokolenie i choć pani Anioła sama nigdzie go nie spisała, to przepis znaleźć można na stronie szlaku kulinarnego www.smakipowiatupoznańskiego.pl.
Agata Króliczak, ekspertka w projekcie – rolniczka tworząca sery zagrodowe pod szyldem „SER-ce Jadzi” zmotywowana spotkaniem, obiecała spisać receptury na sery, czego dotychczas nie zrobiła. Na spotkanie zabrała ze sobą ścienny kalendarz dobieżyński (gm. Buk), w którym znajdują się przepisy na dania i sylwetki pań z koła gospodyń wiejskich, m.in. smakowity rosół jej teściowej. Zachęcała do dzielenia się w ten sposób tradycyjnymi, wielkopolskimi recepturami.
Kolejny ekspert, kulinarny obieżyświat Zbigniew Kmieć, zaprosił uczestników do przygotowania mapy myśli: kuchni mamy i kuchni babci. Tu zapisać można dania, przetwory, które pamiętamy, ale też zaznaczyć skąd nestorki rodu miały przepis (np. od swojej mamy lub teściowej), ale także osoby z rodziny, które mogą znać recepturę, której w przepiśniku rodzinnym nie ma.
Hieronim Błażejak, ekspert w dziedzinie nalewek oraz przetworów z owoców dawnych odmian, zwrócił uwagę, że warto odnotować miejsce, z którego są zbierane owoce do przetworów i ich odmiany. Zachęcił także obecnych, by już teraz spisywali też swoje przepisy, które pamiętają i wykorzystują w swojej kuchni: od mamy, babci, teściowej.
Ewa i Piotr Michalscy, eksperci w projekcie, emerytowani już kucharze osobiści z Puszczykowa opowiedzieli o tym, jak przepisy, które od 100 lat są w ich rodzinie, trafiły do menu ich poznańskiej restauracji, dzięki czemu ich goście mogli spróbować np. smażonych ogórków.
Wśród uczestników tego wydarzenia byli członkowie KGW z Mirosławek „Świtezianki”, którzy częstowali polewką oraz naleśnikami z domowymi konfiturami oraz KGW „Źródlanki” Tomice i Rybojedzko (oba z gm. Stęszew). Zebrane tu 3 pokolenia: seniorów, rodziców i dzieci spróbowały także świątecznej fasoli, którą już szóste pokolenie w poznańskiej rodzinie Liliany Kubiak przygotowuje tylko raz w roku, właśnie w wigilię. Wielkopolskim zwyczajem „słodkiego” po obiedzie, goście częstowali się kompotem z mirabelek, zebranych przez dyrektora Instytutu Skrzynki Jana Babczyszyna z drzew przy Dworze Skrzynki, ciastem drożdżowym z sezonowymi owocami przygotowanym przez szefa kuchni restauracji Dworu Skrzynki, Kajetana Świokłę. Niespodzianką dla zebranych była kawa zbożowa… bowiem proces jej przygotowania zaprezentował pan Grzegorz z KGW „Piękni i młodzi” z Pecnej (gm. Mosina). Najpierw prażenie ziaren jęczmienia na specjalnej, starej patelni, potem mielenie ziaren przez najmłodsze z grupy dziewczynki na znalezionym na strychu przez pana Grzegorza młynku z ławeczką i czas oczekiwania na zaparzenie się kawy – to wszystko sprawiło, że gorzkawy, czekoladowy smak i charakterystyczny zapach dla kawy zbożowej wzbudził w starszych uczestnikach wspomnienia dawnych lat.
Dzieci rysowały swoje ulubione domowe dania i poszukiwały znajomych nazw potraw w „Wielkopolskim kucharzu” Marii Śleżańskiej (reprint z 1876 r.) oraz w książce „Knipo kucharsko babci Peli” Waldemara Wierzby (2025).
Wszyscy uczestnicy wzięli udział w quizie dot. kuchni wielkopolskiej, a laureaci otrzymali upominki od Powiatu Poznańskiego.
Galart (zimne nóżki), parzybroda, ślepe ryby i plyndze to wielkopolskie przysmaki, których historię i specyfikę przybliżyła koordynatorka projektu i animatorka kulinarna Liliana Kubiak, zastępca dyrektora Instytutu Skrzynki. Dania te uczestnicy kolejnych spotkań w projekcie, 24.08. oraz 20.09. przygotują wspólnie, a 21.09.2025 r. podczas pokazu kulinarnego, wraz z Katarzyną Bosacką, wyserwują uczestnikom festynu rodzinnego „Skrzynki Pełne Smaków” w Dworze Skrzynki. Już teraz Państwa zapraszamy na tę „Wielkopolską biesiadę”.
Spotkanie II
23.08.2025 r. | 10.00 – 14.00 | warsztaty kulinarne: parzybroda i ślepe ryby
Spotkanie III
20.09.2025 r. | 10.00 – 14.00 | warsztaty kulinarne: galart (zimne nóżki) i plyndze
Spotkanie IV – finał „Wielkopolska biesiada”
21.09.2025 r. | festyn rodzinny “Skrzynki Pełne Smaków”| pokaz kulinarny z Katarzyną Bosacką i degustacja dla uczestników wydarzenia.
Zapisy: kontakt@instytutskrzynki.pl. Prosimy podać imiona i nazwiska uczestników, wiek, miejscowość zamieszkania. Liczba miejsc ograniczona, udział bezpłatny. Zachęcamy do zapisywania się grupami 3-pokoleniowymi (seniorzy, rodzice, dzieci od 8 r.ź.) oraz zabrania ze sobą przepiśników, które w rodzinach są od kilku pokoleń.
Zadanie zostało dofinansowane ze środków Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictw Wsi w Programie Folk(od)nowa.
Serdecznie zapraszamy!
